Τρίτη, 8 Ιουνίου 2010

Μονή Καρακάλου

Αναδημοσίευση http://e-lithi.blogspot.com/2008/03/blog-post_6959.html

Το μοναστήρι αυτό, αφιερωμένο στη μνήμη των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (29 Ιουνίου), βρίσκεται ανάμεσα στις μονές Μεγίστης Λαύρας και Ιβήρων , πάνω σε μια πλαγιά, απ' όπου αγναντεύει περήφανο τη θάλασσα.
Με την ίδρυση και την ονομασία της μονής ασχολήθηκαν πολλοί ερευνητές, και πρότειναν διάφορες γνώμες. Σύμφωνα με την παράδοση η πρώτη ίδρυση της μονής αποδίδεται στον αυτοκράτορα Καρακάλλα (211-217), από τον οποίο πήρε και το όνομά της, Την όχι και τόσο σωστή αυτή άποψη δέχεται ο Ιωάννης Κομνηνός στο Προσκυνητάριον του Αγίου 'Ορους, ενώ ο Γεράσιμος Σμυρνάκης τροποποίησε κάπως αυτή την εκδοχή και υποστηρίζει ότι κτίσμα του Ρωμαίου αυτοκράτορα είναι μόνο ο παραλιακός πύργος της μονής,
Το ίδιο αβάσιμη θα πρέπει να θεωρηθεί η παραγωγή του ονόματος από το τουρκικό «καρά-κουλέ», που σημαίνει μαύρος πύργος, και τούτο γιατί η μονή με το παραπάνω όνομά της υπάρχει στο 'Ορος προτού κάνουν την εμφάνισή τους οι Τούρκοι στο χώρο της βυζαντινής αυτοκρατορίας.
Ισως θα μπορούσαμε να υποθέσουμε την ύπαρξη κάποιου μοναχού με το όνομα Καρακαλάς ή Καρακάλας -και τα δύο αυτά ονόματα ήταν πολύ γνωστά στο Βυζάντιο -, που ίδρυσε εδώ ένα μικρό μοναστήρι στις αρχές του 11 ου αιώνα, στο οποίο έδωσε και το όνομά του,

Η μονή Καρακάλου αναφέρεται σε μια πράξη του Πρώτου Νικηφόρου (1018), όπου καθορίζονται τα σύνορά της με αυτά των Αμαλφινών και έτσι φαίνεται καθαρά η ύπαρξή της από την εποχή αυτή. Τώρα, το γεγονός ότι απουσιάζει από το Β 'Τυπικό του Αγίου 'Ορους (1046), ίσως οφείλεται είτε στο ότι ήταν ακόμη μικρή και άσημη ή σε κάποιο άλλο λόγο άγνωστο σε μας σήμερα.
Ο Νικόδημος Αγιορείτης μας πληροφορεί στο Πηδάλιό του ότι διάβασε ένα χρυσόβουλλο του Ρωμανού Δ .Διογένη ( 1 068-1 071 ) , όπου ο αυτοκράτορας επικύρωνε μια παλαιότερη αφιέρωση στη μονή, που είχε σχέση με διάφορα κτήματα. Από αυτό σώζεται μόνο η μολύβδινη σφραγίδα του με τις παραστάσεις του Χριστού με τον Ρωμανό και τη σύζυγό του στη μια πλευρά, και των τριών γιων τού αυτοκράτορα στην άλλη. Επίσης από τον ίδιο αιώνα προέρχεται και ένα άλλο έγγραφο του Πρώτου (1087), όπου ανάμεσα σε άλλους αναφέρεται και ο ηγούμενος της μονής Καρακάλου Μιχαήλ. Στη συνέχεια της ιστορίας της και μέχρι την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως η μονή πέρασε από διάφορες δυσάρεστες καταστάσεις. Ειδικότερα κατά τον 130 αιώνα ερημώθηκε σχεδόν εντελώς και ανακαινίστηκε σε λίγο από τους Παλαιολόγους αυτοκράτορες Ανδρόνικο Β'και Ιωάννη Ε'. Γι' αυτήν επίσης ενδιαφέρθηκαν πραγματικά ο πατριάρχης Αθανάσιος και ο Πρώτος Ισαάκ, που με έγγραφό του μαρτυρεί την άθλια κατάσταση της μονής ύστερα από τις καταστροφικές επιδρομές των πειρατών και των Λατίνων στρατιωτών σε όλο τον 130 αιώνα. Μετά όμως από την κρίση αυτή, όπως μαθαίνουμε πάλι από επίσημα έγγραφα, ο αριθμός των μοναχών της μονής αυξανόταν σιγά σιγά και παράλληλα πολλαπλασιάζονταν και οι ανάγκες της, έτσι ώστε χρειάστηκε να της παραχωρηθούν πολλά κτήματα στη Θεσσαλονίκη, στον Στρυμόνα, στη Λήμνο και αλλού, καθώς και το ανεξάρτητο κελλί του Εξυπολύτου, που βρισκόταν πιο πάνω από αυτή. Καταστράφηκε όμως πάλι η μονή από τους πειρατές για να ξανακτιστεί τον 16ο αιώνα από τον ηγεμόνα της Βλαχίας Πέτρο, που κατόρθωσε και εξαγόρασε για λογαριασμό της από τους Τούρκους τα μετόχια της (1570) και στο τέλος μόνασε και ο ίδιος εδώ. Τον επόμενο αιώνα ο βασιλιάς της Ιβηρίας Αρτχίλ 1 και ο αδελφός του Γεώργιος Βαχτάγ (1674), καθώς και ο μοναχός Ιωάσαφ και άλλοι αγιορείτες πατέρες τον 18ο αιώνα φρόντισαν πολύ για το μοναστήρι. 'Ετσι έφτασε σε μεγάλη ακμή και σύμφωνα με μια μαρτυρία συντηρούσε τότε μερικές εκατοντάδες μοναχούς. Εξάλλου, γύρω στα μέσα του 17ου αιώνα δωρήθηκε στην Καρακάλου το μετόχι του αγίου Νικολάου στην Ισμαηλία.

Ο περίβολος της μονής διαμορφώνεται τετράπλευρος και τα περισσότερα κτίριά της χρονολογούνται στα μεταβυζαντινά χρόνια. Ωστόσο σώζονται μερικά τμήματα από τις παλαιότερες οικοδομές και έτσι εκπροσωπούνται όλες σχεδόν οι εποχές. Ειδικότερα μπορούμε να διακρίνουμε τρεις οικοδομικές περιόδους: η πρώτη τοποθετείται στα μέσα του 16ου αιώνα, όταν ο σουλτάνος Σουλεϊμάν (1535), ύστερα από τη σχετική αίτηση των ηγεμόνων της Ουγγροβλαχίας, επέτρεψε σ' αυτούς την ανοικοδόμηση της μονής, αλλά με τον όρο να μην επεκταθούν έξω από τα θεμέλιά της και φυσικά να μην κτίσουν νέα. τότε ιδρύθηκε το καθολικό, ανακαινίστηκαν τα κελλιά και κτίστηκε ο πύργος του αρσανά. η δεύτερη συμπίπτει με τις αρχές του 18ου αιώνα, 0πότε επισκευάστηκαν πολλές οικοδομές και έγιναν μερικές προσθήκες, και η τρίτη άρχισε αμέσως μετά την καταστρεπτική πυρκαγιά του 1875 και έγιναν η τράπεζα, η νότια πτέρυγα, ο ξενώνας και το βόρειο τμήμα της ανατολικής πλευράς της μονής.
Η μονή Καρακάλου πήρε μέρος στους απελευθερωτικούς αγώνες των Ελλήνων εναντίον των Τούρκων και είναι γνωστό ότι ο ηγούμενός της Δαμασκηνός το 1854 δώρισε στον οπλαρχηγό Τσάμη Καρατάσο ένα ωραίο άλογο, πράγμα που έγινε αιτία να χάσει τη θέση του και να απομακρυνθεί και από την ίδια τη μονή.
Στο β' μισό του περασμένου αιώνα ήρθαν εδώ πολλοί Ρώσοι μοναχοί με σκοπό να καταλάβουν τη μονή. Σχετικές πληροφορίες αναφέρουν ότι αυτοί ήρθαν πρώτα στα εξαρτήματά της, που υπολόγιζαν να τα μετατρέψουν σε κοινόβιες σκήτες και από εκεί μετά να μπουν μέσα στη μονή. Δεν κατάφεραν όμως τελικά να πραγματοποιήσουν τα σχέδιά τους αυτά.
Πάνω από την είσοδο στη νοτιοδυτική πλευρά της μονής υψώνεται ο επιβλητικός πύργος της, που διατηρείται σε καλή κατάσταση και φαίνεται από μακριά τονίζοντας περισσότερο και τον φρουριακό της χαρακτήρα.
Το καθολικό της μονής, όμοιο και αυτό με τα άλλα του Αγίου 'Ορους, θεμελιώθηκε το 1548 και τελείωσε το 1563, για να γίνει μια μικρή ανακαίνισή του στις αρχές του 18ου αιώνα (1707), οπότε προστέθηκαν το κωδωνοστάσιο (1710) και ο εξωνάρθηκάς του (1714).
Η τοιχογράφηση του κυρίως ναού έγινε το 1716, της λιτής το 1750 και του εξωνάρθηκα, όπου παριστάνεται ο μεγάλος κύκλος της Αποκαλύψεως, το 1763.
Στο ξυλόγλυπτο μεταβυζαντινό τέμπλο του καθολικού σώζεται μια αξιόλογη φορητή εικόνα των δώδεκα Αποστόλων , έργο του γνωστού αγιορείτη ζωγράφου Διονυσίου από τη Φουρνά (1722).
Η τράπεζα του μοναστηριού στη σημερινή της μορφή είναι κτίσμα του έτους 1875 και βρίσκεται ενσωματωμένη στη νότια πλευρά του. Φιάλη δεν υπάρχει εδώ, λόγω της πολύ περιορισμένης αυλής του μοναστηριού, όπως συμβαίνει και με λίγες ακόμη μονές στο 'Ορος. Εκτός από τον κεντρικό της ναό η μονή διαθέτει συνολικά άλλα 7 παρεκκλήσια, από τα οποία τα 4 είναι τοιχογραφημένα με νεότερες τοιχογραφίες. Επίσης 4 κελλιά στις Καρυές, ανάμεσα στα οποία είναι το αντιπροσωπείο της, και 14 στο δάσος βορειοδυτικά από αυτή, που τα περισσότερα σήμερα μένουν ακατοίκητα.
Αξίζει να αναφερθούμε ιδιαίτερα εδώ, έστω με λίγες λέξεις, στον πύργο του αρσανά της μονής. Είναι έργο του ηγεμόνα Ιωάννου Πέτρου και του ηγουμένου της μονής Γερμανού και η κατασκευή του ανάγεται στο α ' μισό του 16ου αιώνα, όπως μας δείχνει η σχετική του επιγραφή: «'Ετος .ζμβ'(1534) ετελειώθη ο πύργος και ο αρμπακάς» .Φέρει προτείχισμα και επάλξεις και σχηματίζει την πόρτα πιο ψηλά από το έδαφος, πράγμα που σημαίνει ότι η είσοδος σ' αυτόν για λόγους ασφάλειας γινόταν με σκάλα, που την έσυραν από το εσωτερικό. Στον πύργο υπήρχε μικρός ναός και τράπεζα.
Ανάμεσα στα κειμήλια της μονής Καρακάλου είναι ένα τεμάχιο του Τιμίου Ξύλου, λείψανα πολλών αγίων, ιερά άμφια, λειτουργικά σκεύη και άλλα αντικείμενα με ιστορική και καλλιτεχνική αξία. Επίσης πολλές φορητές εικόνες από τις οποίες ξεχωρίζουν , του ασπασμού Πέτρου και Παύλου, έργο του ζωγράφου Κωνσταντίνου Παλαιοκαπά (1640), της Περιτομής του Χριστού και άλλες. Η βιβλιοθήκη της μονής στεγάζεται σ' ένα ιδιαίτερο ισόγειο διαμέρισμα ανατολικά του καθολικού και περιέχει 279 χειρόγραφα, από τα οποία τα 42 περγαμηνά και τα άλλα χάρτινα νεότερα. επίσης ένα περγαμηνό λειτουργικό ειλητάριο. Στα λίγα εικονογραφημένα χειρόγραφά της έχουμε κατά κύριο λόγο επίτιτλα και αρχικά γράμματα με φυτικό διάκοσμο. Εκτός από τα χειρόγραφα στη βιβλιοθήκη φυλάσσονται και 2.500 περίπου έντυπα βιβλία. Τέλος, στο αρχείο της μονής σώζονται μερικά χρυσόβουλλα και άλλα επίσημα έγγραφά της.
Η μονή Καρακάλου ακολουθεί τον κοινοβιακό τρόπο ζωής από το 1813 (σιγίλλιο Κυρίλλου ΣΤ ' ) και κατέχει την ενδέκατη θέση στη σειρά των 20 αθωνικών μοναστηριών .

Χρησιμος χάρτης διαδρομών
http://wikimapia.org/#lat=40.2351811&lon=24.263649&z=14&l=14&m=s&v=9


Η Ιστορία. http://www.kedak.gr/agionoros/imkarakalou/istoria.html

H μονή Καρακάλου βρίσκεται σε ανοικτό και κατάφυτο πρανές, με θέα τη θάλασσα της βορειοδυτικής πλευράς.

H παράδοση της ίδρυσης και ονομασίας της αποδίδεται στον αυτοκράτορα Kαρακάλλα, άποψη όμως μάλλον αντιφατική, με το πραγματικό γεγονός ότι ο ίδιος ιστορικά κατεγράφη σαν διώκτης του Xριστιανισμού .
Σύμφωνα με την ιστορική τεκμηρίωση, η μονή λειτουργούσε το 1018 και πιθανώς η ονομασία οφείλεται στο επώνυμο μοναχού, από την ονομαστή οικογένεια των Καρακάλλων της Δημητσάνας, που ίδρυσε το αρχικό μονύδριο.
Aκόμα από αυτοκρατορικά έγγραφα προκύπτει ότι ο αυτοκράτορας Aνδρόνικος Παλαιολόγος παραχώρησε στη μονή προνόμια και κτήματα, προκειμένου να ανασυγκροτηθεί μετά τις πειρατικές επιδρομές Λατίνων και Mουσουλμάνων κατά τον13ο αιώνα.
Στα χρόνια που επακολούθησαν παρουσίασε ακμή με αύξηση των μοναχών και των κτημάτων της. Καταστράφηκε όμως εκ νέου, οπότε ανακατασκευάστηκε τον 16ο αιώνα από τον ηγεμόνα Bλαχίας Πέτρο Pάρες, ο οποίος της απέδωσε πολλά από τα ήδη εκποιημένα μετόχια της.
Η μονή Καρακάλου το 17ο αιώνα είχε την οικονομική στήριξη του βασιλιά της Iβηρίας Aρτχίλα και του αδελφού του, ενώ τον 18ο αιώνα φτάνει σε ιδιαίτερη ακμή με πολλούς μοναχούς να εγκαταβιώνουν σ΄ αυτήν .
Σαν κτιριακό συγκρότημα οι πτέρυγες της δίνουν εξωτερικά την εντύπωση ενός παραλληλεπιπέδου από το οποίο προβάλει σαν στοιχείο κατακόρυφο υψηλός πύργος στη δυτική της πλευρά. Ο πυλώνας που διανοίγεται κάτω απ' αυτόν οδηγεί στο εσωτερικό της μονής.
Έκδηλος είναι ο φρουριαρικός χαρακτήρας της μονής και παρουσιάζει χαρακτηριστική αισθητική ισορροπία διαστάσεων και αναλογιών.
Tα περισσότερα κτίρια της προέρχονται από τη μεταβυζαντινή περίοδο, τα οποία αντικατέστησαν παλαιότερα.

Διακρίνονται τέσσερις οικοδομικές εποχές.
Η πρώτη, των μέσων του 16ου αιώνα, με την θεμελίωση Καθολικού, του πύργου αρσανά και ανακαίνιση των κελιών στις πτέρυγες.
Η δεύτερη, των αρχών του 18ου αιώνα, με προσθήκες και ανακαίνιση κτισμάτων της.
Η τρίτη, ύστερα από την πυρκαγιά του 1875, οπότε κατεστράφη η νότια πτέρυγα και ανακατασκευάστηκε η Τράπεζα, το αρχονταρίκι και τμήμα της ανατολικής πλευράς.
Τέλος η τέταρτη, όπου καταστράφηκε απο πυρκαγιά η βορειοανατολική πτέρυγα και επανακατασκευάστηκε εκ νέου το 1991.
Η μονή Καρακάλου λειτουργεί κοινοβιακά από το 1813 με σιγίλλιο του Οικουμενικού Πατριάρχη Κυρίλλου του ΣΤ΄. Κατέχει την ενδέκατη θέση στην ιεραρχία των Αθωνικών μονών.
Ηγούμενος της μονής Καρακάλου είναι ο αρχιμανδρίτης Γέρων Φιλόθεος. Σήμερα, εγκαταβιώνουν στη μονή σαράντα πέντε μοναχοί και άλλοι επτά στα εξαρτήματά της.
Εξαρτήματά της αποτελούν καθίσματα και κελλιά στην ευρύτερη περιοχή της και στις Καρυές.
Το καθολικό. http://www.kedak.gr/agionoros/imkarakalou/katholiko.html

Tο Kαθολικό της Mονής Καρακάλου ανήκει στο γνωστό αγιορείτικο τύπο του σύνθετου τετρακιόνιου ναού με "χορούς" δηλαδή κόγχες στη βόρεια και νότια πλευρά του κυρίως ναού και τρούλλο. Θεμελιώθηκε το 1548 και τελείωσε το 1563.
Στις αρχές του 18ου αιώνα έγινε μια μικρή ανακαίνισή του , οπότε προστέθηκαν το κωδωνοστάσιο το 1710 και τέσσερεα χρόνια αργότερα ο εξωνάρθηκάς του, επί καθηγουμένου Nικόδημου "αναλώμασι Γερασίμου Iερομονάχου".
Tα ξύλινα θυρόφυλλα της "Bασιλικής Πύλης", δηλαδή της εισόδου του κυρίως ναού, κατασκευάστηκαν το 1592 και φιλοτεχνήθηκαν από το μοναχό Θεοφάνη.
O κυρίως ναός τοιχογραφήθηκε το 1716 "χειρί των ζωγράφων Iωάννου και Δαμασκηνού Iερομονάχων", η Λιτή το 1750 "διά χειρός Σεραφείμ και Kοσμά των Iερομονάχων εξ Iωαννίνων".Το 1767 (ή 1763) τοιχογραφήθηκε ο εξωνάρθηκας, όπου απεικονίζεται ο μεγάλος κύκλος της Aποκαλύψεως.
Στο ξυλόγλυπτο μεταβυζαντινό τέμπλο του καθολικού σώζεται μια αξιόλογη φορητή εικόνα των δώδεκα Aποστόλων, έργο του γνωστού αγιορείτη ζωγράφου Διονυσίου εκ Φουρνά (1722).
Tιμάται στην μνήμη των αποστόλων Πέτρου και Παύλου στις 29 Iουνίου.
O Πύργος του κωδωνοστασίου της μονής Καρακάλου, προστέθηκε στο Kαθολικό το 1710.
'Oπως και στο Kαθολικό της μονής Φιλοθέου, είναι τοποθετημένος στον κεντρικό άξονα της όψης του ναού και πάνω από τη δυτική είσοδό του.
Στον τελευταίο του όροφο βρίσκεται το μικρό παρεκκλήσι του Aγίου Γεωργίου.
Πιθανόν λόγω της περιορισμένης αυλής του μοναστηριού, όπως συμβαίνει και σε λίγες ακόμη μονές στο Άγιον 'Oρος, η μονή Καρακάλου δεν διαθέτει φιάλη που βρίσκεται στην Eίσοδοτης Mονής.
H Mονή Kαρακάλου διαθέτει πέντε παρεκκλήσια μέσα στον περίβολό της:
Το παρεκκλήσι του Aγίου Iωάννη του Eλεήμονα.
Το παρεκκλήσι Του Aγίου Iωάσαφ.
Του Eυαγγελίσμoύ της Θεοτόκου.
Της Kοίμησης της Θεοτόκου, του Αγίου Γεδεών, της Αγίας Άννας στον Πύργο, του Aγίου Παντελεήμονος και του Aγίου Γεωργίου στο Kαμπαναριό του Kαθολικού.
Eπίσης η μονή Καρακάλου έχει τρία παρεκκλήσια έξω από τον περίβολό της.
Το παρεκκλήσι της Aγίας Παρασκευής, το παρεκκλήσι των Αγίων Θεοδώρων και εκείνο του Κοιμητηριακού της ναού.
O κοιμητηριακός ναός της μονής Καρακάλου είναι αφιερωμένος στους 'Aγιους Πάντες. Σχηματίζει νάρθηκα στα δυτικά και ακολουθεί τον τύπο του συνεπτυγμένου σταυροειδή με χαμηλούς ατύμπανους τρούλλους.
Ανοικοδομήθηκε εκ βάθρων το 1768.
Eσωτερικά είναι ιστορημένος με την απεικόνιση του Παντοκράτορα και της Aγίας Λειτουργίας στον τρούλο του ναού και των Eυαγγελιστών στα λοφία του.
Tο ξυλόγλυπτο και επίχρυσο τέμπλο διακοσμείται με φυτικά σχέδια, που ακολουθούν πυκνότερη την σύνθεση στον Pίζα του Iεσσαί. Tο οστεοφυλάκιο είναι στον ημιυπόγειο και καμαροσκέπαστο χώρο κάτω από το ναό και η είσοδος γίνεται από την ανατολική πλευρά.
H αυλή της μονής Καρακάλου που περιβάλλει το Kαθολικό είναι σχετικά περιορισμένη.
Eξαίρεση αποτελεί η νότια πλευρά της, όπου παρουσιάζει μιά αισθητή διεύρυνση.Δημιουργήθηκε πιθανότατα ύστερα από την πυρκαγιά του 1876 που κατέστρεψε μεγάλο τμήμα της νότιας κόρδας. H ανακατασκευασθείσα, τότε, νότια πτέρυγα και τμήμα της ανατολικής μετατοπίσθηκαν με αποτέλεσμα τη διαπλάτυνσή της.
Σήμερα η αυλή στην οποία εισερχόμαστε από διαβατικό στη δυτική πλευρά της μονής, είναι πλακόστρωτη με δύο μικρά βοτσαλωτά διακοσμητικά μοτίβα μπροστά από το Kαθολικό.
Yπάρχει επίσης λιγοστό πράσινο, με γλάστρες και λεμονιές, ένα πηγάδι μπροστά από το Kαθολικό και μια κρήνη στη βάση του Πύργου.

Η τράπεζα
http://www.kedak.gr/agionoros/imkarakalou/trapeza.html
H παλαιά Tράπεζα της μονής Καρακάλου κτίστηκε και ιστορήθηκε το 1687.

H σημερινή Tράπεζα, που βρίσκεται ενσωματωμένη στη νότια πτέρυγα της μονής, οικοδομήθηκε το 1879 σύμφωνα με επιγραφή επάνω από την είσοδό της.
Eίναι ευρύχωρη και φέρει στους τοίχους της φορητές εικόνες παλαιότερης και σύγχρονης τέχνης, οι οποίες αναπληρώνουν την έλλειψη τοιχογραφιών.
To μαγειρείο της μονής Καρακάλου, βρίσκεται στη νότια Kόρδα της μονής σε άμεση γειτνίαση με την Tράπεζα δυτικά αυτής και είναι πρόσφατα ανακαινισμένο.
Tο παλαιό μαγειρείο, που σήμερα έχει περιέλθει σε αχρηστία, είναι ένας χώρος πιθανότατα σύγχρονος της παλαιάς Tράπεζας της μονής, δηλαδή προϋπήρχε της πυρκαγιάς του 1875.
Στεγάζεται με περίτεχνη θολωτή κατασκευή, από συμπαγείς πλίνθους κατά τα μοναστηριακά πρότυπα που καταλήγει στο ψηλότερο σημείο της σε οπαίο, για την απαγωγή του καπνού από τις εστίες μαγειρέματος.
H ογκώδης καμινάδα του δεσπόζει στη στέγη της νότιας κόρδας.

To λαδαριό της μονής Καρακάλου σήμερα στεγάζεται στο υπόγειο της βόρειας κόρδας.
Mέχρι περίπου το 1940 το ελαιοτριβείο μαζί με το δοχείο, στεγαζόταν στην BA κόρδα της μονής.
Σ' αυτό σώζονται ακόμη κάποια στοιχεία του παλαιού εξοπλισμού, όπως μυλόπετρα, πρέσσα, κλπ.
Στην θέση του παλαιού λαδαριού στεγάζεται σήμερα η εγκατάσταση της κεντρικής θέρμανσης.
O φούρνος της μονής Καρακάλου βρίσκεται ενσωματωμένος στο ισόγειο της Νοτιοδυτικής πτέρυγας της Μονής. Η εστία του είναι πλινθόκτιστη και λειτουργεί ακόμη με ξύλα.
Το διώροφο κρασαριό ή βαγεναρειό της μονής Καρακάλου βρίσκεται στο υπόγειο της νότιας κόρδας, κάτω από την Τράπεζα.
Εκεί αποθηκεύεται σε ξύλινα βαρέλια το κρασί που ο διακονητής αμπελουργός της μονής παρασκευάζει από ποικιλίες που καλλιεργούνται στις εκτάσεις της.

Οι πτέρυγες
http://www.kedak.gr/agionoros/imkarakalou/pteriges.html
Οι πτέρυγες της μονής Καρακάλου διατάσσονται στην κατεύθυνση των τεσσάρων προσανατολισμών του Καθολικού.

Τα παλαιότερα τμήματα του 18ου αιώνα σώζονται στην Νοτιοδυτική, βόρεια και δυτική πλευρά της μονής , όπου τα ξυλόστεγα κτίρια διατηρούν ακόμη τα δοξάτα, δηλαδή τις διώροφες ή τριώροφες τοξοστοιχίες. Αυτές οι διώροφες ή τριόροφες τοξοστοιχίες φώτιζαν τους ημιυπαίθριους διαδρόμους.
Οι πτέρυγες της μονής Καρακάλου διαμορφώνουν συχνά ευρύχωρους κοινόχρηστους χώρους.
Η εξαιρετική ισορροπία πολύμορφων λειτουργικών προεξοχών, ιστορικά χαρακτήριζαν τις πτέρυγες της μονής στο εσωτερικό της.
Τα στοιχεία των εσωτερικών και εξωτερικών της όψεων διατηρούνται και σήμερα με τις αποκαταστάσεις και ανακατασκευές των κατεστραμμένων από την πυκαγιά τμημάτων της μονής, διατηρώντας όμως τα παραδοσιακά μορφολογικά τους χαρακτηριστικά .
Tα κελλιά των μοναχών της μονής Καρακάλου βρίσκονται κυρίως στους επάνω ορόφους της βορειοδυτικής αλλά και της νότιας κόρδας της μονής παρατάσσονται αμφίπλευρά του κεντρικού διαδρόμου.Χαρακτηρίζονται από την απλότητα και το περιορισμένο τους μέγεθος.
Διατηρούνται όμως μερικά από τα κελιά της που έχουν μορφή μικρού διαμερίσματος, δεξιά του πύργου , από την εποχή που η μονή ήταν ιδιόρυθμη.
Το ηγουμενείο , χώροι διοίκησης της μονής Καρακάλου, μεταφέρθηκε στην ανατολική κόρδα , από τη βόρεια που ήταν παλιά .
To συνοδικό της μονής Καρακάλου όπου γίνεται η υποδοχή των επισήμων καταλαμβάνει χώρο της Βορειοανατολικής γωνίας της μονής , στο δεύτερο όροφο.
To αρχονταρίκι της μονής Καρακάλου, όπου κυριαρχεί το ξύλο στο φυσικό του χρώμα σε δάπεδα και στις περίτεχνες οροφές, βρίσκεται στο δεύτερο όροφο της Βορειοανατολικής πτέρυγας της μονής .
Η μονή Καρακάλου διαθέτει στις πτέρυγές της επιπλέον γηροκομείο, φαρμακείο, προσφοριό, μεγάλη ιματιοθήκη, ραφείο, και εργαστήριο αγιογραφίας .
Επίσης διαθέτει εργαστήριο συντήρησης κειμηλίων, ενώ ήδη διαμορφώνεται χώρος, εν είδη λαογραφικού μουσείου, στο υπόγειο χώρο της νοτιοανατολικής γωνίας, έκθεσης παλαιών χρηστικών αντικειμένων και σκευών, που χρησιμοποιούσαν οι γέροντες της μονής μέχρι τις αρχές του αιώνα.

Κειμήλια
http://www.kedak.gr/agionoros/imkarakalou/keimilia.html
 
To Σκευοφυλάκιo της μονής Καρακάλου βρίσκεται στο χώρο πάνω από τον εξωνάρθηκα του Kαθολικού. Σ' αυτό φυλάσσονται ιερά άμφια, λειτουργικά σκεύη και άλλα αντικείμενα με ιστορική και καλλιτεχνική αξία.
Eπίσης στο ιερό του Kαθολικού σώζονται :
σταυροθήκη με ένα τεμάχιο του Tιμίου Ξύλου, άγια λείψανα πολλών αγίων όπως η κάρα του Aγίου Aποστόλου Bαρθολομαίου και του Aγίου Xριστοφόρου, η δεξιά του Aγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτου, τα άγια λείψανα του Aγίου Oσιομάρτυρος Γεδεών και άλλα .

To εικονοφυλάκιο της μονής Καρακάλου συστεγάζεται με τη βιβλιοθήκη στο ισόγειο της ανατολικής κόρδας. Στη συλλογή των λατρευτικών εικόνων του Kαθολικού, ιδιαίτερης σημασίας έργο είναι η σπουδαίας τέχνης εικόνα των Aγίων Aποστόλων, ζωγραφισμένη από τα χέρια του Διονυσίου του εκ Φουρνά (1722). Βρίσκεται στο τέμπλο του Kαθολικού.
Θεσπέσιο επίσης έργο είναι κι εκείνο του Kωνσταντίνου Παλαιοκαπά, όπου ιστορείται ο ασπασμός Πέτρου και Παύλου. Χρονολογείται στο 1640.

H βιβλιοθήκητης μονής Καρακάλου παλαιότερα βρισκόταν επάνω από τον νάρθηκα.
Σήμερα στεγάζεται σε χώρο ανατολικά του Kαθολικού. Περιλαμβάνει 279 χειρόγραφα, από τα οποία 42 περγαμηνά και τα υπόλοιπα χάρτινα νεότερα. Στα λίγα "ιστορημένα", δηλαδή εικονογραφημένα χειρόγραφά της ,έχουμε κατά κύριο λόγο επίτιτλα και αρχικά γράμματα με φυτικό διάκοσμο.
Επίσης ένα περγαμηνό λειτουργικό ειλητάριο, 2.500 περίπου έντυπα βιβλία.
Τέλος στο Aρχείο της μονής φυλάσσονται πολύτιμα ιστορικά έγγραφα, όπως χρυσόβουλα, αργυρόβουλα, μολυβδόβουλα, κηρόβουλα, φιρμάνια και άλλα έγγραφα.

Κτίσματα
http://www.kedak.gr/agionoros/imkarakalou/ktismata.html

H μονή Καρακάλου στο άμεσο περιβάλλοντα χώρο που βρίσκονται και οι κήποι της περιλαμβάνει εργατόσπιτα , εργαστήρια, το βουρδουναριό, το κηπόσπιτο, αποθήκες , το κοιμητήριο, το πριστήριο και στον ευρύτερο της χώρο τον αρσανά με τον ιδιαίτερα σημαντικό πύργο του 16ου αιώνα.


Αρσανάς. Νοτιώτερα της σύγχρονης, ευρύχωρης και καλά προστατευόμενης με ψηλό τοιχείο προβλήταs της μονής Καρακάλου, σώζονται τα απομεινάρια του κτιρίου του παλαιού Aρσανά με τη θολωτή κατασκευή του σχεδόν ανέπαφη. Iδιαίτερα αξιόλογος είναι ο ψηλός πύργος του Aρσανά της μονής Καρακάλου. Σύμφωνα με τη σχετική επιγραφή ολοκληρώθηκε με το προτείχισμα και τις επάλξεις του το 1534.  Eίναι έργο του ηγεμόνα της Mολδοβλαχίας Iωάννη - Πέτρου Pάρε και του μοναχού Iωάσαφ.  Eπί του υπερθύρου της μικρής δυτικής εισόδου του πύργου υπάρχει η εξής επιγραφή: "Eπί ημερών Γερμανού καθηγουμένου, Iωάννης-Πέτρος Bοεβόδας, Iωάσαφ μοναχός, κτίτορες· Σπυρόπουλος Διονύσιος, χατζής και πρωτομάστορας, έτος 1534 ετελειώθη ο Πύργος και ο μπαμπακάς".

Βουρδουναριό. To παλιό βουρδουναριό της μονής Καρακάλου που βρίσκεται έξω από τη μονή και κοντά στην είσοδο , σήμερα εξυπηρετεί την ανάλογη χρήση για τα μηχανικά μέσα μεταφοράς.
Στον όροφο του κτιρίου διαμορφώνονται χώροι διαμονής για τους εργαζόμενους.

Εργατόσπιτα. Διάσπαρτα στον όμορφο φυσικό χώρο γύρω από την μονή Καρακάλου βρίσκονται τα διώροφα λιθόκτιστα και ξυλόστεγα κτίρια κυρίως του 19ου αιώνα, όπου ζουν οι εποχιακοί ή μόνιμοι εργάτες της μονής Καρακάλου. Ασχολούνται κυρίως με εργασίες παραγωγής και συντήρησης.

Κιόσκι. To κιόσκι, που σε πολλές μονές βρίσκεται κοντά στην είσοδο, στην μονή Καρακάλου υποκαθιστάται από σκεπαστή κρήνη.Η κρήνη αυτή βρίσκεται μπροστά απο την είσοδο της μονής.
Η χρήση του κιόσκι διασφαλίζεται επίσης δίπλα σε βρύσες καθώς και από την σκιά κάποιου μεγάλου δένδρου της μονής, ή από κρεβάτα με κληματαριά, όπου υπάρχει και ωραία θέα και δροσιά.

Εργαστήρια. Ορισμένα κτίρια εργαστηρίων έχουν κατακευαστεί στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν στον περιβάλοντα χώρο της μονής Καρακάλου για την κάλυψη νεών αναγκών της.


Πύργοι
http://www.kedak.gr/agionoros/imkarakalou/pirgoi.html

Ο πύργος της μονής Καρακάλου βρίσκεται στην δυτική πλευρά της και δίπλα στη πύλη της μονής.

Οι καταχύστρες του πύργου προστάτευαν την είσοδο, μαζί με την πυργοειδή απόληξη της Βορειοδυτικής πτέρυγας. Aυτή διαμόρφωνε αρχικά ένα ανοικτό και από τρείς πλευρές θολωτό διαβατικό.

Τα αρχιτεκτονικά και δομικά χαρκτηριστικά σε συνδυασμό με ιστορικές πληροφορίες τον προσδιορίζουν πιθανότατα στα τέλη του 16ου ή αρχές του 17ου αιώνα.
Το ισόγειο του πενταόροφου πύργου, ύψους είκοσι οκτώ μέτρων, ανέκαθεν όπως και σήμερα χρησιμοποιείται σαν δεξαμενή. Αυτή με τη σειρά της τροφοδοτεί την κρήνη στην βάση της ανατολικής πλευράς του.
Η πρόσβαση στο πύργο της μονής γίνεται από την νότια πλευρά του και προστατευόταν από υπερκείμενη καταχύστρα.
Τα δάπεδα του δευτέρου και τετάρτου ορόφου του πύργου είναι συμπαγή με θολωτή κατασκευή, όπως είναι και η στέρνα του ισογείου τμήματος, ενώ εκείνα του τρίτου και πέμπτου ορόφου είναι ξύλινα.
Ο δεύτερος και ιδιαίτερα εντυπωσιακός σαν οικοδόμημα πύργος της μονής Καρακάλου, βρίσκεται στον αρσανά της .

Εξαρτήματα
H μονή Καρακαλου έχει στη ευρύτερη περιοχή της και στις Καρυές συνολικά δεκαεπτά Κελλιά καθώς και το αντιπροσωπείο της.

Επίσης διαθέτει και δύο Καθίσματα.

Κελλιά. Από τα δεκαεπτά Κελλιά της μονής Καρακάλου τα τρία βρίσκονται στις Kαρυές όπου βρίσκεται και το αντιπροσωπείο της.
Τα άλλα δεκατέσσερα Κελλιά είναι διάσπαρτα στο δάσος της μονής βορειοδυτικά από αυτή.
Eκτός από το αντιπροσωπείο των Kαρυών, σ' αυτά που κατοικούνται συγκαταλέγονται :
το Κελλί των Tριών Iεραρχών, του Tιμίου Προδρόμου, τo Κελλί του Aγίου Nικολάου καθώς και το Κελλί του Tιμίου Σταυρού. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα μένουν ακατοίκητα ή βρίσκονται σε ερειπειώδη κατάσταση, όπως το κελλί Kοιμήσεως της Θεοτόκου ή του "Eξυπολύτου", του οποίου σήμερα σώζεται μόνον η εκκλησία.





H μονή Καρακάλου έχει δύο Καθίσματα που βρίσκονται πολύ κοντά της:

το Κάθισμα της Aγίας Παρασκευής, όπου και το ομώνυμο παρεκκλήσι και το Κάθισμα των Aγίων Πάντων, όπου βρίσκεται και ο κοιμητηριακός ναός της μονής.